Het grote probleem van centrale banken

Waar is de nooduitgang? Meer dan vijf jaar geleden waarschuwde ik in mijn paper voor de monetaire dialoog van het Europees Parlement met ECB-president Mario Draghi, dat het op grote schaal bijdrukken van geld (kwantitatieve verruiming) niet zou helpen om de economie uit het slop te halen van de financiële crisis. In dezelfde periode kochten ook centrale banken in de VS, het Verenigd Koninkrijk en Japan massaal schulden op.

Heeft het geholpen om de economische groei een stimulans te geven? Ondanks hier en daar incidenteel aardige groeicijfers zie ik weinig structurele verbetering. Te veel geld van centrale banken heeft geleid tot opgeblazen aandelenmarkten, vastgoed, slechte bankleningen, gratis geld voor bedrijven en risicovolle investeringen. Het grote probleem van centrale banken is hoe zij de enorme overvloed aan geld en krediet die zij in omloop hebben gebracht, tot meer acceptabele proporties kunnen terugbrengen zonder het ingezette matige economische herstel te smoren.

Ik blijf sceptisch. Ik verwacht dat de Europese Centrale Bank en de Fed in de VS de biljoenenschulden die zij hebben opgebouwd niet anders dan moeizaam kunnen afbouwen, slechts in kleine stapjes en over een langere periode van ten minste 3 tot 5 jaar. Markten zijn er ook niet gerust op: de afgelopen maanden zagen we dalende aandelenkoersen, oplopende rentes en sterke valutaschommelingen, nadat Fed-president Janet Yellen en ECB-president Mario Draghi alleen maar hadden gehint op een beperking van de kwantitatieve verruiming.

Centrale bankiers zijn een ongekend monetair experiment aangegaan, waarvan zij de uitkomsten niet konden voorzien, noch beheersen. De enorme luchtballon van schulden zal toch een keer moeten leeglopen. Dat zal heel geleidelijk gaan en betekent tevens dat voortgaand herstel van de wereldeconomie weinig waarschijnlijk is. We moeten eerder gaan denken aan een afzwakkende groei of zelf een mogelijke recessie.

Voorlopig houd ik mijn Economische Barometer daarom nog even op 6,5.

Geplaatst in Sylvester | Getagged , , , | Reacties uitgeschakeld voor Het grote probleem van centrale banken

Eurozone moet stormbestendig worden

(De Adviesraad Internationale Vraagstukken publiceerde deze week zijn advies over versterking van Economische en Monetaire Unie. Ik ben lid van AIV-Commissie Europese Integratie).

In reactie op de economische en financiële crisis zijn de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet om de Economische en Monetaire Unie (EMU) te versterken. Toch zijn aanvullende maatregelen nodig om de schokbestendigheid van de eurozone verder te vergroten. Dat concludeert de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) in het vandaag verschenen advies ‘Is de eurozone stormbestendig? Over verdieping en versterking van de EMU’.

Sinds de eurocrisis van 2010-2012 zijn de onderlinge economische verschillen tussen de landen van de eurozone alleen maar groter geworden. De nagestreefde convergentie is uitgebleven, omdat een aantal zuidelijke lidstaten niet in staat bleek noodzakelijke economische hervormingen door te voeren. Ook hebben de drastische bezuinigingen in reactie op de crisis in dit opzicht waarschijnlijk een averechts effect gehad. Wel heeft de crisis geleid tot verschillende maatregelen ter versterking van de EMU. Zo is het Europees toezicht op de nationale begrotingspolitiek aangescherpt en is er een systeem van Europese controle op het bankwezen gekomen. Ook is er een noodfonds (het Europees Stabiliteitsmechanisme) opgericht om te voorzien in acute financieringsbehoeften van landen.

Desondanks is de AIV van oordeel dat de doorgevoerde maatregelen onvoldoende zijn om de eurozone te wapenen tegen een nieuwe crisis. De overheidsschuld ligt in een aantal eurolanden op een onverantwoord hoog peil, terwijl het grote bedrag aan uitstaande slechte leningen nog steeds het voortbestaan van banken bedreigt. Bovendien kan nog altijd worden getwijfeld aan het vermogen van de EMU om snel en effectief op te treden in tijden van crisis. De veelheid aan actoren zonder duidelijke taakverdeling en verantwoordelijkheden compliceert en vertraagt in de huidige situatie de besluitvorming. Verder ondervinden maatregelen waartoe al is besloten, zoals de voltooiing van de bankenunie en de kapitaalmarktunie, vertraging in de uitvoering.

Lees hier verder op de AIV-website
Zie ook het FD-artikel over het AIV-advies

Geplaatst in EU, euro, internationale economie, macroeconomie, Media, Nederland, politiek, Sylvester | Reacties uitgeschakeld voor Eurozone moet stormbestendig worden

Vergroening belasting vergroot druk op middeninkomens

(Gisteren publiceerde De Telegraaf een artikel over milieubelastingen en -heffingen)

(dft.nl) – Nederlanders zijn vorig jaar opnieuw meer gaan betalen aan milieubelastingen en -heffingen. De overheid heeft daarmee 25,3 miljard euro binnengehaald, drie procent meer dan het jaar ervoor. Dit blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS.milieubelastingen en heffingen 2016 voor Nederland die inderdaad duidelijk boven het Europees gemiddelde liggen. Nederland heeft lange tijd onder het Europees gemiddelde qua milieubelastingen en heffingen geleden en is nu bezig met een inhaalslag.

Hieronder mijn commentaar:
“Dat past binnen de vergroening van ons belastingstelsel in Europees perspectief maar het echte probleem is dat de belastingdruk in Nederland onder het kabinet Rutte 2 op het gebied van arbeid (inkomstenbelasting) en kapitaal (vermogensrendementsheffing) ook toegenomen is vooral voor de middeninkomens. Daarom is de opdracht voor het nieuwe kabinet Rutte 3 (ook zonder GroenLinks aan boord) om de vergroening van ons belastingstelsel door te zetten maar wel de totale belastingdruk te verminderen met name de inkomstenbelasting voor middeninkomens (bijvoorbeeld door een sociale vlaktaks) en de vermogensrendementsheffing die op dit moment hoger is dan het rendement dat huishoudens op hun besparingen ontvangen. De verschuiving van de belasting op arbeid en kapitaal naar milieubelastingen en -heffingen zal ook in de toekomst doorzetten om de doelstellingen van Parijs te halen.”

(Hier is de link naar het artikel)

Geplaatst in belasting, inflatie, macroeconomie, Media, Nederland, politiek | Reacties uitgeschakeld voor Vergroening belasting vergroot druk op middeninkomens

Naar de bronnen van de Goldschmeding Foundation

(Hierbij mijn tweede must-read voor de zomervakantie van dit jaar “Kennen, Dienen, Vertrouwen”, een initiatief ondersteund door De Goldschmeding Foundation voor Mens, Werk en Economie)

Kennen, Dienen, Vertrouwen schetst de contouren van de mensgerichte onderneming, die nadrukkelijk kijkt naar het belang van haar werknemers en andere belanghebbenden (‘stakeholders’). De bundel stelt het christelijke begrip agapè (liefde) centraal bij het ondernemen en is de weerslag van een zoektocht door de oprichter en de voormalige topman van Randstad Uitzendbureau Frits Goldschmeding en zijn geestverwanten naar een mensgerichtere economie in de 21ste eeuw.

Hiertoe voerde Frits Goldschmeding gesprekken met diverse wetenschappers over de bronnen van zijn denken over mens, werk en economie en hoe de door hem opgerichte Goldschmeding Foundation hieraan een bijdrage kan leveren. Het boek begint met een inleiding over het DNA van de Goldschmeding Foundation voor mens, werk en economie op basis van het ethisch aspect der dingen – kennen, dienen, vertrouwen – en het streven naar perfectie door een mensgerichte economie.

Vervolgens ontvouwt zich een drieluik met hoofdstukken over mens, werk en economie vanuit de zienswijzen van de mens volgens Augustinus en Dooyeweerd vanuit zowel de katholiek-sociale traditie als de gereformeerde traditie van wijsbegeerte der wetsidee waarbij de grondgedachte is dat de economie bedoeld is om de samenleving te dienen en niet andersom. Bijzondere universiteiten als de Vrije Universiteit en Tilburg University zijn opgericht door Abraham Kuyper en Martinus Cobbenhagen om de maatschappij te dienen.

Zelf heb ik gestudeerd aan de Vrije Universiteit (econometrie en economie) en ben ik na mijn promotie aldaar ruim dertig jaar geleden benoemd aan de toenmalige Katholieke Universiteit Brabant, later Universiteit van Tilburg en nu Tilburg University. Opgevoed in de katholieke-sociale traditie, daarna onderwezen in de wijsbegeerte der wetsidee van Dooyeweerd en weer terug naar de katholieke-sociale leer van Cobbenhagen geven mij een gevoel van herkenning maar ook het inzicht dat de beide tradities niet zo verschillend zijn in hun visie op de samenhang tussen mens, werk en economie.

Het is ook niet toevallig dat Frits Goldschmeding zijn gesprekken vooral gevoerd heeft met wetenschappers die aan deze beide universiteiten opgeleid en gevormd zijn. Uiteindelijk gaat het om vanuit welke normen en waarden de wetenschap beoefend wordt. Het is geen klinische en technische wetenschap maar wel ‘science with a soul’. Dat maakt de zoektocht van Frits Goldschmeding zo fascinerend niet alleen voor wetenschappers, maar ook ondernemers en anderen op zoek naar een integrale visie op een samenleving waarbij mens, werk en economie verbonden worden. Daarom is het boek een must-read voor geïnteresseerden in een dergelijke integrale visie.

(J. Rupert, J. Hengstmengel, R. Haan, F. Goldschmeding, P. van Geest & H. Commandeur, Kennen, Dienen, Vertrouwen: Naar de bronnen van de Goldschmeding Foundation voor Mens, Werk en Economie, Boom Uitgevers, Amsterdam, 2016.)

Geplaatst in business administration, macroeconomie, Nederland, Sylvester | Getagged | Reacties uitgeschakeld voor Naar de bronnen van de Goldschmeding Foundation

Who Will Be Europe’s Alexander Hamilton?

Not too long ago, the European Central Bank’s actions were usually met with cheers. But more recently, the ECB has drawn criticism from not just bankers and economists, but also citizens and politicians.

With returns on fixed-income investments decreasing, investors are being forced into equity investments, which have become riskier and more expensive, owing to increased uncertainty about financial and economic stability. That uncertainty reflects the fact that the ECB’s extremely low interest rates are serving to prevent desperately needed structural reforms in eurozone countries with high deficits and debt.

The big question now is whether the ECB’s current monetary policies are doing more harm than good. The ECB’s official aim is to reach an inflation target of close to 2%. But despite massive liquidity injections, the eurozone’s inflation rate has fallen, indicating that there is insufficient demand in the real economy. Indeed, demand is stagnating because many companies cannot make investments until they have reduced their debts.

The big question now is whether the ECB’s current monetary policies are doing more harm than good. The ECB’s official aim is to reach an inflation target of close to 2%. But despite massive liquidity injections, the eurozone’s inflation rate has fallen, indicating that there is insufficient demand in the real economy. Indeed, demand is stagnating because many companies cannot make investments until they have reduced their debts.

Moreover, eurozone countries are feeling the effects of falling oil prices and slower Chinese growth – two factors on which the ECB’s low interest rates have little bearing. Central banks can break an inflationary cycle by raising interest rates and creating a liquidity squeeze; but they cannot generate inflation through low interest rates alone. In other words, the ECB can step on the gas pedal, but if the clutch does not work, the car will not move; it will just create a lot of noise.

Accordingly, responsibility for ensuring Europe’s economic recovery rests with national governments. The ECB has pulled the eurozone’s proverbial chestnuts out of the financial fire. But in doing so, it has felt the hot breath of financial institutions, which had previously abstained from contradicting ECB President Mario Draghi’s policies, at least in public.

The ECB should, of course, maintain supportive monetary policies. But stronger eurozone countries such as Germany, Finland, and the Netherlands must now play the role of pioneer. To this end, the Eurogroup of eurozone finance ministers, headed by Jeroen Dijsselbloem of the Netherlands, should set the agenda. The European Commission should provide it with whatever help it needs through the so-called Six-Pack powers. And stronger eurozone countries should go beyond monitoring the Stability and Growth Pact to also enact sound stimulus packages and tax reforms.

The European Commission’s “Juncker Plan” for boosting investment should have involved a trade-off between France and Germany, whereby the former would pursue structural reforms and the latter stimulus, with supplementary investments by the European Investment Bank. But the Juncker Plan has not gotten off the ground, and the eurozone has reached a stalemate, which is where it will remain until countries such as France and Italy feel more pressure to implement domestic reforms. Barring such reforms, Germany and the Netherlands will be unable to run modest budget deficits or encourage more domestic investment in infrastructure and research and development.

What is needed is a new presidium within the Eurogroup, comprising the French and German finance ministers, Draghi, ECB Vice President Vítor Constâncio, and representatives from the European Commission, including its president, Jean-Claude Juncker. Such a presidium would vastly improve coordination among the Eurogroup, the ECB, and the European Commission on stimulus and structural-reform measures and future interest-rate hikes. Ultimately, an informal presidium could also lay the groundwork for establishing a European finance ministry and fiscal union, if citizens and politicians prove open to that possibility.

As former ECB President Jean-Claude Trichet has long argued, the eurozone cannot function without a fiscal union. But to make that leap, Europe will need its own Alexander Hamilton – the United States’ powerful first Secretary of the Treasury.

After all, a fiscal union is not just a mechanism for sharing existing and new debt. It must also establish the conditions for fiscal policymaking at the national level, through balanced-budget rules and other measures. Just as Hamilton’s reforms shifted power from American states to the US federal government, eurozone countries would have to cede some degree of national sovereignty.
To be sure, such a shift in power would be momentous. But, at the end of the day, a fiscal union is the only viable solution to the eurozone’s structural problems. The Stability and Growth Pact is a second-best solution that will leave Europe stumbling from crisis to crisis.

History has shown that, to establish the euro, European policymakers first had to work together to align national policies and incentives within the European Monetary System. A new presidium within the Eurogroup could do the same for a fiscal union today.

But who will be Europe’s Hamilton? Right now, all eyes are on the most prominent leader currently calling for the establishment of a fiscal union and a eurozone finance minister: French President Emmanuel Macron.

Geplaatst in Centrale banken, ECB, EU, euro, Europese Commissie, internationale economie, macroeconomie, politiek, Project Syndicate, Sylvester | Reacties uitgeschakeld voor Who Will Be Europe’s Alexander Hamilton?

Millennials moeten leren focussen en doorzetten

(Hierbij een herhaling van het veel becommentarieerde interview van eerder dit jaar)

(universonline) – Sylvester Eijffinger heeft al heel wat generaties zien groeien en opbloeien aan de universiteit, maar onze topeconoom ziet de Millennial toch wel als een heel aparte eend in de bijt.

Vijf kenteken1. Professor Eijffinger, u bent dertig jaar in dienst van de universiteit en heeft vele studentensoorten zien komen en gaan. Hoe oordeelt u over deze generatie?
“Laat ik eerlijk zeggen: het kost me soms moeite ze te begrijpen, de twintigers van nu. Positief aan ze vind ik dat ze enorm veelzijdig en flexibel zijn. Ze geven bovendien weinig om status en bezit, en zijn vaak idealistisch ingesteld. Ze willen bijvoorbeeld niet zomaar voor een bedrijf werken dat niet helemaal oké is.”

2. Maar wat is er dan negatief?
“Dat ze soms nogal vol van zichzelf zijn, individualistisch, zelfs narcistisch. Vaak gepamperd door de ouders, nooit echt hoeven werken voor het geld, en opgehemeld door pa en ma. Ze willen alles kunnen en doen en zijn bezig met duizend dingen. I want it all and I want it now, om met de band Queen te spreken. Tegelijkertijd maak ik nu mee dat studenten bij me komen met het verhaal dat ze een burn-out hebben.”

3. Studenten met burn-outs?
“Jazeker. Kijk, het kan heus dat er eentje een keer een burn-out heeft, maar zo veel? Het lijkt me toch meer iets voor mensen met een baan, overwerk én kinderen, maar ik heb het nu al tientallen keren meegemaakt dat een student bij me komt met een burn-out. Ik vermoed dat ze te veel willen en tegelijk te weinig incasseringsvermogen hebben.”

4. Wat is uw devies voor de Millennial?
“Leren focussen en doorzetten. You cannot have it all! Maak een keuze en committeer je daaraan. Dat is extra belangrijk in deze tijd waarin de mogelijkheden eindeloos zijn, zowel nationaal en internationaal, Vijf kentekenmaar je wel steeds opnieuw moet laten zien dat je de juiste man of vrouw voor de job bent.”

5. Probleem is wel dat ze moeite hebben om te kiezen in de zee van mogelijkheden. Hoe kan je daarmee omgaan?
“Dat kan eigenlijk alleen door introspectie, door goed bij jezelf na te gaan waar je nou goed in kunt zijn en waar je passie ligt. Ook hoop ik dat Millennials ervoor kiezen om niet alleen aan zichzelf te denken, maar zich vooral ook in te zetten voor de gemeenschap. Die vorm van commitment mis ik wel eens, het engagement blijft vaak bij selfies op Facebook en Twitter. Sinds anderhalf jaar ben ik onbezoldigd bestuursvoorzitter van de theaters in Oisterwijk en Moergestel die door mismanagement failliet waren en tot culturele ondernemingen omgevormd worden. Iets teruggeven aan de samenleving geeft een heel goed gevoel”.”

(Zie hier de pdf en hier de jpg)

Geplaatst in business administration, Nederland, onderwijs, studenten, Sylvester, Tilburg University, Vijf van Eijff | Getagged | Reacties uitgeschakeld voor Millennials moeten leren focussen en doorzetten

Must-read: Economic Rules van invloedrijk denker Dani Rodrik

Op 18 januari 2017 hield Dani Rodrik, the Ford Foundation Professor of International Political Economy aan de John F. Kennedy School of Government van Harvard University, de eerste Vrienden van Cobbenhagen Lecture in de Aula van Tilburg University over zijn laatste boek Economics Rules: The Rights and Wrongs of the Dismal Science. Voor de integrale lezing van Professor Rodrik verwijs ik naar de website van de Cobbenhagen Lecture.

In zijn boek dat een must-read is voor economen, juristen, sociale en politieke wetenschappers onderzoekt Dani Rodrik waar de economische wetenschap als discipline te kort schiet en waar het wel werkt. Rodrik beargumenteert dat de economische wetenschap een krachtig instrument is om de wereld te verbeteren maar alleen indien economen hun universele theorieën verlaten en zich concentreren op de juiste context waarin hun theorieën toepasbaar kunnen zijn. Rodrik’s boek is zowel een fundamentele kritiek en verdediging van de economische wetenschap als discipline en pleit voor een meer bescheiden en effectieve toepassing.

Professor Dani Rodrik is één van de meest vooraanstaande economen en politieke wetenschappers ter wereld en is in de afgelopen deccennia leidend geweest op het gebied van globalisering en ongelijkheid in de wereld waarbij zijn beroemde trilemma algemeen gedachtegoed onder economen en politieke wetenschappers is geworden. Bovendien is Rodrik één van de weinige economen en politieke wetenschappers die in staat is gebleken om de kloof tussen academia en de echte wereld te overbruggen Hij heeft niet alleen de economische en politieke professie veranderd, maar ook de wijze waarop belangrijke instellingen als het Internationale Monetaire Fonds (IMF) en de Wereldbank hun perspectief en zienswijze op globalisering en ongelijkheid in de wereld aangepast hebben.

Rodrik loopt altijd voor de troepen uit en is zeer onafhankelijk en buitengewoon origineel in zijn denken. Daarenboven is hij vooral heel moedig in het vasthouden van zijn koers als een opinieleider tegen de gevestigde belangen en het mainstream denken in en heeft daardoor zijn eigen school van denken gecreëerd met vele volgers van links tot rechts, in ontwikkelde landen en ontwikkelingslanden, binnen en buiten de mainstream van economische, sociale en politieke wetenschappen. Hij is één van de meest invloedrijke denkers van deze tijd en daarom is zijn boek Economics Rules een must-read voor alle economische en politieke wetenschappers.

(Zie hier mijn must-reads)

Geplaatst in Sylvester, wetenschappelijke publicatie | Reacties uitgeschakeld voor Must-read: Economic Rules van invloedrijk denker Dani Rodrik

Schulden Griekenland niet kwijtschelden

Deze week vroeg standpunt.nl (Radio 1) mijn commentaar op het idee om Griekenland een aanzienlijk deel van haar schulden kwijt te schelden, zoals Europarlementariër Paul Tang (PvdA) voorstelt. Ik ben daar zeker geen voorstander van. De EU-landen hebben Griekenland lang genoeg ondersteund en financieel bijgestaan, onder andere ook door de looptijden van leningen te verlengen en de rentetarieven te verlagen. De huidige plannen zouden neerkomen op een Nederlandse bijdrage van ongeveer 6 miljard euro, een bedrag waarvan bijvoorbeeld de bezuinigingen op de AOW en pensioenleeftijd hadden kunnen worden betaald. We moeten de druk bij Griekenland op de ketel houden, nu het land zichzelf weer op de kapitaalmarkten kan financieren. Zeker omdat bij een gehele of gedeeltelijke kwijtschelding deze weg afgesneden zouden worden.
(De uitzending kunt u via de website van de NPO beluisteren).

Geplaatst in EU, euro, Europese Commissie, Financiële sector, internationale economie, kredietcrisis, macroeconomie, Nederland, politiek | Reacties uitgeschakeld voor Schulden Griekenland niet kwijtschelden