Toezichthouders die geen toezicht houden

(De Vijf van Eijff: vijf vragen van de onafhankelijke nieuws website van Tilburg University universonline.nl over een actueel onderwerp)

Wat hebben ABN Amro, zorginstellingen, NS en woningcorporaties gemeen? Het antwoord: falend toezicht. Van de Maserati van Rochdale-baas Möllenkamp tot de blamage van Loek Hermans bij thuiszorgconcern Meavita, waarom doen toezichthouders niet waar ze voor zijn aangenomen? Hoogleraar financiële economie Sylvester Eijffinger geeft antwoord op vijf vragen.

1. Hoe kan het dat het zo vaak fout gaan?

Als toezichthouder moet je deskundig, onafhankelijk en toegewijd zijn én je moet voldoende tijd hebben. Maar vaak zitten er mensen in een Raad van Commissarissen die helemaal niet over die combinatie beschikken. Helaas is het vooral een baantje geworden voor kralenrijgers, voor nevenfuncties stapelende (ex-)politici. Dat kan niet. Ze zouden zelf moeten beseffen dat stapelen fout is. Al was het maar omdat je dan dus nooit genoeg tijd kunt hebben om je werk goed te doen.

2. Je zou zeggen: na zoveel rellen worden mensen wel wakker, toch zeker bij de banken. Maar, nee hoor. Is een Raad van Commissarissen nog wel nodig?

Zeker wel. Dat orgaan zorgt juist voor het disciplinaire mechanisme. De institutionele aandeelhouder ziet het puur als beleggingsinstrument, de kleine aandeelhouder kan geen invloed ScreenHunter_121 Dec. 03 13.16uitoefenen. Dus komt het qua intern toezicht aan op de Raad van Commissarissen. Helaas is er bij de grote instellingen, van banken tot verzekeraars, een subcultuur ontstaan. Een mini-kosmos van bestuurders die er vooral zitten voor het geld. Zij laten zich met een auto met chauffeur van de ene naar de andere vergaderruimte rijden en hebben nauwelijks nog voeling met de echte wereld.

3. Jan Sijbrand (DNB) en Jeroen van der Veer (ING) riepen vorige maand dat er juist te veel regels zijn én dat de samenleving te hoge verwachtingen heeft van toezichthouders. Is dat zo?

De kritiek op de regelgeving snap ik. Er zijn nu zoveel regels dat het banken en instellingen wel heel moeilijk wordt gemaakt om nog fatsoenlijk te functioneren. Ik geloof ook niet in regels, ik geloof in toezicht. Met de klacht over te hoge verwachtingen kan ik echter niets.

4. Jean Frijns, oud-hoogleraar beleggingsleer, stapte op als president-commissaris bij Delta Lloyd nadat de rechter oordeelde dat DNB terecht Delta Lloyd een megaboete oplegde. Frijns vindt dat Commissarissen te veel als toezichthouder worden gezien en te weinig als raadgever van het bestuur. Eens?

Nee, Frijns zit hier principieel fout. Ik vrees dat hij zich als president-commissaris juist te veel met de Raad van Bestuur van Delta Lloyd heeft geïdentificeerd. Op het moment dat er een externe toezichthouder om de hoek komt kijken, in dit geval de DNB, dan zit je als interne toezichthouder echt in de foute hoek. Zover mag je het nooit laten komen.

5. De jongste rel gaat over coco’s, een bankproduct waarbij banken zelf de fiscale regels meeschreven. Als ‘toezichthouder’ kreeg minister Dijsselbloem zware kritiek van Kamer en Europese Commissie omdat hij dit niet had gemeld. Zelfs hij?

Als instrument is er niets mis met coco’s. Het biedt een oplossing voor het probleem dat banken hadden ten tijde van de financiële crisis: dat ze te weinig eigen kapitaal hadden. Als de risicograad van een bank heel hoog wordt, kunnen deze converteerbare obligaties in eigen vermogen worden omgezet. Maar er moet wel heel prudent mee worden omgegaan. En wat zeker niet kan, is dat banken coco’s van elkaar kopen. Ook daar komen weer de toezichthouders om de hoek kijken: het is hun taak erop toe te zien dat dit niet gebeurt. Dat ‘meeschrijven’ is van alle tijden. Financiën houdt gewoon de regie op het eindproduct, dus daar zie ik niets verkeerd aan. Dijsselbloem had dit echter wel veel beter en transparanter moeten communiceren. Zeker nu, in een tijd waarin banken een slecht aanzien hebben en toezichthouders onder het vergrootglas liggen. Daarin dient hij het goede voorbeeld te geven.

(Klik hier voor de nieuwste editie van universonline)

Dit bericht is geplaatst in business administration, DNB, Financiële sector, huizenmarkt, Nederland, overheden, politiek, Tilburg University, toezicht financiele sector, Vijf van Eijff. Bookmark de permalink.