Speltheorie helpt economen bij analyse van chaos

(universonline) – Chaos is overal. Ook in de economie. In de vorm van de speltheorie lijkt chaos daar zelfs omarmd te worden. Lijkt, want zoals alle economische modellen gaat ook de speltheorie niet uit van chaos. Hoogleraar financiële economie Sylvester Eijffinger geeft antwoord op vijf vragen.

1. De chaos voorkomen en beheersen door vooraf uitkomsten te voorspellen, is dat wat economen doen?
“Wat economen doen is vooral terugkijken. Je baseert economische modellen op theorieën en op empirisch onderzoek. Het gaat mis gaat als economen voorspellingen gaan doen. Als we één ding geleerd hebben na de crisis van 2008 is het dat we daar niet goed in zijn. We zaten er toen allemaal volledig naast door de modellen van voor de crisis door te trekken naar de jaren erna de crisis.”

2. Is de speltheorie het bekendste chaosmodel in de economische wetenschappen?
“De speltheorie is voor economen een heel belangrijke tool. Het gaat alleen niet echt over chaos, maar over aannames en vooral de perceptie daarvan. Over de invloed die een handeling heeft op de interactie met andere spelers. De theorie wordt daarom ook niet alleen in de economie toegepast, ook in sociologie, politicologie en andere wetenschappen.”
Vijf kenteken
3. De Griekse oud-minister Yanis Varoufakis is een bekende aanhanger van de speltheorie. Is hij het levende bewijs dat die theorie vaak niet werkt?
“Hij is het levende bewijs dat de theorie wél klopt. Hij maakte alleen een klassieke fout. In de speltheorie heb je in het niet-coöperatieve model een leidende en een volgende partij. Varoufakis meende leidend te zijn en Europa zijn wil op te kunnen leggen. Dat was een misvatting. Zijn Europese collega-ministers van Financiën, en dan vooral Schäuble en Van Dijsselbloem, waren leidend. En dus bepaalden zij het spel en niet de Grieken.”

4. Dat leek vooral een politieke strijd. Wat is dan het ‘spel’-element van deze speltheorie?
“Laat ik het met een waargebeurd verhaal illustreren. Twee economen stappen in de taxi en spreken met de chauffeur een prijs af. Halverwege de rit besluiten de economen de speltheorie toe te passen. Zij menen van volgers leiders te zijn geworden omdat de taxichauffeur op dat moment zijn klanten wel moèt afzetten op hun bestemming, wil hij zijn kosten eruit halen. Dus eisen de economen een nieuwe, lagere ritprijs. En maken zo dezelfde fout als Varoufakis. Hun belang om de bestemming te bereiken is groter dan het financiële belang van de chauffeur. Die trapte acuut op de rem en zei tegen zijn passagiers: eruit. Hahaha, echt gebeurd! Dat is nou de speltheorie.”

5. Oké, dus de speltheorie heeft niets met chaos te maken. Kan de theorie wel gebruikt worden om chaos te voorspellen?
“De speltheorie heeft in zoverre wel met chaos te maken dat er ongelooflijk veel factoren zijn die een rol spelen en dat die factoren gedurende het spel ook voortdurend veranderen. Daarom kun je er ook geen harde voorspellingen mee doen. Maar het heeft heel veel toegevoegde waarde.

Dit bericht is geplaatst in EU, internationale economie, macroeconomie, onderwijs, politiek, Vijf van Eijff met de tags , , , . Bookmark de permalink.