Spaarrente negatief? Dat verwacht ik niet

Triodos is de eerste bank in Nederland die de spaarrente voor particulieren op nul procent zet. Is een negatieve rente de volgende stap? Monetair econoom Sylvester Eijffinger ziet dat niet gebeuren.

Triodos heeft de spaarrente verlaagd naar nul procent. Gaan we dat straks ook zien bij andere banken?

‘Dat waag ik te betwijfelen. Triodos is maar een kleine speler en geen marktleider – dat zijn ING, ABN Amro en Rabobank. Triodos denkt dat de Europese Centrale Bank (ECB) doorgaat met het stimuleren van de economie en de rente voorlopig laag houdt. Maar de economen van andere banken zullen hun eigen inschatting maken. Als zij denken dat de ECB de rente gaat verhogen, zal de spaarrente niet omlaag gaan.’

De vraag is dus: gáát de ECB de rente verhogen?
‘De ECB heeft, om de economie te stimuleren, de rente voor de korte termijn sterk verlaagd en koopt voor maar liefst 80 miljard euro per maand staatsleningen en bedrijfsobligaties op. De ECB wil daar nog een jaar mee doorgaan. Maar eigenlijk moet dat beleid al eerder worden afgebouwd, en moet de rente omhoog. Want de economie groeit en de inflatie stijgt. Ook noordelijke landen in het bestuur van de ECB zeggen dat de lage rente vooral zuidelijke landen helpt om goedkoop te lenen. Tot nu toe wil tweederde van het bestuur van de ECB doorgaan met stimuleren, maar die verhouding gaat een keer kantelen. De vraag is wanneer.’

Kan de spaarrente ook negatief worden?
‘In theorie kan alles. Maar dat gaan banken niet doen. Dan gaan consumenten hun geld opnemen bij de bank, en stoppen ze het in een kluis of in een oude sok. Banken raken dan klanten kwijt. Zeker omdat de lage rente tijdelijk is, zullen zij dat risico niet willen lopen.’

Toch zijn er al landen in Europa waar de spaarrente negatief is.
‘Dat is het geval in Zwitserland, dat geen lid is van de Europese Unie. Zwitserland is een veilige haven voor spaarders. Zij stallen hun geld in Zwitserland vanwege onrust over de Brexit, de Amerikaanse president Trump en ook de onzekerheid rond de euro. Zo’n negatieve rente verstoort het financiële systeem. Je wilt eigenlijk niet dat mensen hun geld van de bank gaan halen, daar heb je immers banken voor. En er is opeens veel meer contant geld nodig in de economie.’

Gaat de hypotheekrente straks ook verder omlaag?
‘Dat hoeft niet. De spaarrente is gebaseerd op de rente voor de korte termijn en de rentetarieven van de ECB. De hypotheekrente is juist gebaseerd op de rente voor de lange termijn: daar heeft de ECB veel minder invloed op. Ik zie het niet gebeuren dat de hypotheekrente omlaag gaat, die zal eerder stabiel blijven.’

Nul procent rente: dat stimuleert niet om te gaan sparen.
‘Dat klopt. Als door de lage rente sparen niks oplevert en lenen bijna gratis is, gaan mensen onverstandige dingen doen. Zij gaan leningen aan voor auto’s, keukens en andere spullen. Als daarna de rente stijgt, kunnen ze die niet meer aflossen. Dat legt de kiem voor een nieuwe crisis.’

(© Nederlands Dagblad, auteur Eduard Sloot)