Globalisering en de muitende middenklasse

(universonline) – Zowel in Europa als in de Verenigde Staten groeit het verzet tegen de globalisering. Alleen nu niet meer onder ‘linksige’ demonstranten maar juist onder populistische politici. Gaan we van globalisering naar protectionisme en isolationisme? Hoogleraar financiële economie Sylvester Eijffinger geeft antwoord op vijf vragen.

1. Staat Amerika, als de Republikeinen de presidentsverkiezingen mochten winnen, op het punt het isolationisme weer te omarmen?
“Nee. De adviseurs achter Trump en Cruz zijn heel belangrijk en de belangen zijn dusdanig groot voor de VS dat dit nooit zal gebeuren. We zullen wel ketelmuziek horen, maar de soep gaat nooit zo heet gegeten worden als die met name door Trump nu wordt opgediend. Amerika is de enige superstaat in de wereld, politiek, militair en economisch. Een Monroe-doctrine zoals die een eeuw geleden werd toegepast, dat kan nu gewoon niet meer. Daarvoor zijn de belangen nu veel te groot.”

2. Voor wie of voor welk land kan isolationisme wel voordelig uitpakken?
“Voor niemand. Het kan tijdelijk een suboptimale oplossing zijn voor een bepaalde groep. Maar voor de langere termijn levert het voor iedereen welvaartsverlies op.”Vijf kenteken

3. En toch: Donald Trump en Ted Cruz, de Brexit- en Nexit-voorstanders, ze bewegen allemaal richting isolationisme en protectionisme…“We hebben te maken met een combinatie van factoren die uiteindelijk allemaal één overeenkomst hebben: een structurele overbelasting van de middenklasse. In tijden van crisis weten de rijken zich altijd wel te redden en wordt de onderklasse door de overheid beschermd. Maar de middenklasse? Die betaalt telkens weer de prijs: via belastingen, via het uitkleden van publieke voorzieningen. Populisten, van Trump tot Wilders en Le Pen, vinden daar de meeste steun. Eigenlijk is dat bizar omdat onder aan de streep hun oplossingen vaak juist nadelig zijn voor die middenklasse.”

4. Eind jaren negentig was anti-globalisering nog een linkse protestbeweging. Nu flirten vooral nationalistische politici ermee. De vluchtelingencrisis maar ook affaires als de Panama Papers geven bovendien voeding aan alles wat anti-globalisering is. Ziet u dat ook zo?
“Wederom: het heeft alles te maken met die middenklasse. De middenklasse vormt het cement van de samenleving maar wordt niet als zodanig erkend. In elke westerse samenleving is daarom een onderstroom te vinden van wat ik de muitende middenklasse noem. Die muiten niet door naar het Malieveld te gaan, nee, die doen dat via hun stemgedrag. Die onderstroom is er al veel langer, maar is in de afgelopen jaren enorm toegenomen. Zaken als de vluchtelingencrisis of zo’n schandaal als de Panama Papers komen daar nog eens bovenop. Het is dan aan de politiek om de kracht en de moed te tonen om met echte, complexe oplossingen te komen.”

5. Los van al het populisme en van alle sentimenten: is globalisering eigenlijk wel te stoppen of terug te draaien?
“Nee. De globalisering is een continu maar dialectisch proces. Telkens na een crisis of een recessie zie je een terugslag in dat proces. Ook nu zitten we in zo’n stukje. Maar het is niet meer dan een stap naar de volgende golf van globalisering. En we kunnen het zeker niet terugdraaien: de kosten daarvan zijn zo groot dat élk land verliest.”

Dit bericht is geplaatst in belasting, internationale economie, macroeconomie, Nederland, politiek, Vijf van Eijff. Bookmark de permalink.