Fed en ECB moeten monetair beleid normaliseren

Centrale bank moet U-bocht maken
Wat nu? Dat is de brandende vraag waarop de centrale bankiers in Europa en de Verenigde Staten een antwoord moeten geven. Over die vraag en het juiste antwoord ging het dit jaar tijdelijk de jaarlijkse retraite van de centrale bankiers in het Amerikaanse pittoreske wintersportplaatsje Jackson Hole in de staat Wyoming.

Toen in 2008 de ergste financiële en economische crisis uitbrak, reageerden de centrale banken uit Europa en de Verenigde Staten op dezelfde wijze. De officiële rentes werden snel gekortwiekt naar ongekend lage niveaus. De een meer dan de ander kochten de centrale banken staatsobligaties en propten ze de commerciële banken vol met honderden miljarden euro’s, dollars en ponden.

Dat alles deden ze om de financiële instellingen overeind te houden en de economieën te behoeden voor een herhaling van de Grote Depressie. Er was toen maar één pad dat de centrale banken konden bewandelen.

De tussenconclusie tot nu toe luidt dat al die ingrepen een nieuwe Grote Depressie hebben voorkomen. Ondertussen zijn de centrale banken echter bij een splitsing van wegen aangekomen. Eén weg leidt in de richting van nog meer monetair stimuleren in de hoop dat die economieën daardoor niet in een tweede recessie zullen vervallen en daarna weer voldoende zullen groeien. De tweede weg voert naar geleidelijke afroming van de aanwezige overliquiditeit en naar normalisering van het monetaire beleid.

Het Amerikaanse Federal Reserve System neigt ertoe de eerste route te nemen. De Europese Centrale Bank kiest voor de tweede weg. Daarmee geeft alleen de ECB het juiste antwoord op de in het begin opgeworpen vraag.

Het beleid van bijzonder lage officiële rentes gecombineerd met de belofte die rentes op dat niveau lang te handhaven zal in de nabije toekomst tot ‘bubbles’ leiden met als gevolg een uit de hand lopende inflatie, ook van financiële activa. Er rest niets anders dan de buitengewone maatregelen af te bouwen en de rente te verhogen om de economieën voor een nog groter kwaad te behoeden. Het alternatief is niets veranderen en een nog ruimer rentebeleid voeren, waardoor de centrale banken de volgende crisis die eraan zit te komen met blote handen te lijf zullen gaan.

Aangezien de inflatiecrisis over enkele jaren onvermijdelijk volgt, zal de wereld opnieuw een periode van stagflatie als in de jaren zeventig van de vorige eeuw gaan beleven, met tegelijk lage economische groei, oplopende werkloosheid en stijgende inflatie.

De enige remedie zal dan zijn het voorbeeld van Paul Volcker – tussen 1979 en 1987 voorzitter van de Fed – te volgen. Weliswaar verhoogde hij de rente drastisch en stortte de Amerikaanse economie in een diepe recessie. Maar zonder hem had de Amerikaanse economie zeker met een hyperinflatie te maken gehad. Het zorgelijke is dat een centrale bankier als Volcker nergens te bekennen is.

– Sylvester Eijffinger en Edin Mujagic
Gepubliceerd in Het Financieele Dagblad van 16 september 2010