De vernieuwing van het Nederlandse krantenlandschap

Zoals bekend zijn vrijwel alle belangrijke Nederlandse dagbladen in handen van twee Vlaamse mediaconcerns, De Persgroep en Mediahuis. Volgens de Vlaamse onderzoeksjournalist Tom Chochez blijken beide concerns in eigen land over dusdanige riante sommen subsidies te kunnen beschikken dat gerust gesteld kan worden dat de overname van het NRC Handelsblad, de Volkskrant, Trouw, Algemeen Dagblad en vele regionale kranten door Belgische belastingbetalers zijn betaald.

De federale overheid heeft vorige week bepaald dat Belgische uitgevers ook de komende vijf jaar met deze regeling subsidies van 850 miljoen euro voor hun kranten en tijdschriften tegemoet kunnen zien naast een BTW-tarief van nul procent op kranten en tijdschriften die in eigen land verkocht worden. Tegelijkertijd berichtte de Telegraaf Media ScreenHunter_10 Nov. 10 15.58Groep (TMG) dat haar bedrijfsresultaten in de afgelopen maanden opnieuw gedaald zijn door een aanhoudende afname van de inkomsten uit advertenties, die door bezuinigingen bij onder meer De Telegraaf niet gecompenseerd werden.

Het gaat, kortom, niet goed met de nationale en regionale dagbladen waarvoor betaald moet worden. Alle betaalde kranten in Nederland – behalve het Financieele Dagblad (FD) – laten al jaren een daling van de oplagecijfers zien. Tegelijkertijd dalen de advertentie-inkomsten. Hoe komt het toch dat het verdienmodel van de betaalde kranten zo onder druk staat en dat sommige kranten voortdurend in de etalage staan? De meest voor de hand liggende verklaring is dat lezers steeds minder bereid zijn voor het nieuws te betalen en hun informatie niet alleen uit gratis kranten halen, maar ook van eveneens gratis blogs, websites, radio en televisie. Waarom zou je dan betalen?

Journalisten waren ooit verslaggevers van het nieuws, maar worden tegenwoordig vooral geacht om analyse en duiding van het nieuws te geven en de lezer te helpen de informatiestroom te verwerken. Dat betekent dat journalisten meer deskundigen dienen te worden en een grotere toegevoegde waarde bij het nieuws moeten leveren. Het heeft ook te maken met de alom beschikbaarheid van nieuws. Nieuws ligt nu op straat en is voor iedereen toegankelijk. De krant is slechts een beperkte samenvatting van het nieuws, aangevuld met enige analyse en duiding.

Daarnaast heeft de lezer behoefte aan informatie op maat die tegemoet komt aan zijn individuele wensen. Die informatie kan verschaft worden door longreads (langere artikelen) op blogs en websites aangevuld met audio- en videofragmenten die bekeken kunnen worden op laptop, smartphone of tablet. Met de uitbreiding van het wifi-netwerk en snellere internet zal de multimediale informatievoorziening door (digitale) kranten nog belangrijker worden.

Een gespecialiseerde krant als het FD heeft door dat een multimediale benadering van de informatieconsument nodig is om te overleven in een snel veranderende omgeving. De meeste kranten moeten hun verdienmodel aanpassen, anders kunnen zij echt niet overleven. Mijn vermoeden is dat het krantenlandschap er over een decennium er heel anders uit zal zien. Daarbij zult u de krant steeds minder op papier en meer op laptop, smartphone en tablet lezen. Wat krantenbelangrijker is dat journalisten niet hun verhaaltjes van blogs, websites, radio en televisie kunnen overtikken, zoals nu gebeurt, maar zij nu grotere toegevoegde waarde moeten leveren.

Dat betekent dat het niveau van de Nederlandse journalistiek verhoogd zal moeten worden en de Scholen voor Journalistiek dienen te verbeteren van hogeschool naar universitair niveau. Nederlandse kranten zullen zich veel meer moeten toeleggen op serieuze onderzoeksjournalistiek. De kranten kunnen minder op korte termijn scoren, maar moeten op lange termijn investeren. Het is toch opmerkelijk dat het juist een Vlaamse onderzoeksjournalist is die met de primeur komt dat Nederlandse kranten gesubsidieerd worden door de Belgische belastingbetaler?

Bernard Hammelburg en Paul van Liempt concluderen in hun onlangs verschenen boek ‘Geen vak voor bange mensen’ (Amsterdam, 2015) dat de markt voor journalistieke opinies gratis is, terwijl dat de markt voor onderzoeksjournalistiek kostbaar is. Nieuwe media zoals Jalta en het crowdfunding platform Yournalism kunnen hierbij de weg wijzen en een bijdrage leveren aan de vernieuwing van het Nederlandse krantenlandschap. De keuze is: vernieuwen of afsterven.

Dit bericht is geplaatst in Jalta, Media, Nederland. Bookmark de permalink.